И-мэйл:   Нууц үг: 
 
Эхилэл Мэдээ мэдээсэл Номой hан Дуу хүгжэм Угай бэшэг Видео Гэрэл зураг Гэшүүн Монгол гүрэнэй буряадай эмхинүүд Бизнес hанал Холбогдохо  
Алтаргана - 2010 Улас түр Ниигэм Болбосорол Соёл Урлаг Байгууллага Тамир Эрэл Ћураг Түүхэ Нютагай үнэр Буряад зон Бизнесс
Урагшаа бүх дэлхийн монголчуудаа! Орон бүхний монголчууд нэгдэхтүн!    ::    Монголын тусгаар тогтнолын тэргүүн зэргийн зорилт нь бүх Монгол үндэстнийг нэгтгэж хүчирхэг Нармай Монгол улсыг байгуулах явдал мөн. Манай Монгол улс жинхэнэ утгаар тусгаар тогтнож хөгжье гэвэл бүх Монгол Туургатныг хамрах явдал.Ингэхийн тулд Дэлхийн Монголчуудын ариун голомт болсон Монгол улс нь бүх монголчуудыг өөртөө эдийн засаг, соёл, шашин, улс төрөөр үлгэрлэн дагуулах ёстой!!!     ::    
МЭДЭЭ МЭДЭЭСЭЛ
ГОМБОЖАБ ЦЫБИКОВ
2010-06-23 00:00:00
ГОМБОЖАБ ЦЫБИКОВ

Цэбэгэй Гомбожаб 1873 оной апрель ћарада Шэтын уездын Забайкалиин можын Урда-Ага нютагта тїрэћэн байгаа. "Эсэгэмни Агын степной дїїмын хїбдїїд угай Цэбэг Монтуев гэжэ нэрэтэй хїн байћан юм. Эдир наћандаа лама болохо хїсэлтэй ћэм. Зїгєєр бєє мїргэлдэ шїтэдэг байћан тїрэлхидни хорёо ћэн". Тиигээшье ћаань, монгол болон тїбэд бэшэгтэ єєрєє ћураћан байгаа. Энээнэйнгээ ашаар хожомоо зарим ниитын тушаалнуудта ћунгагдаа бэлэй.

1884 ондо Шэтэдэ гимназиин нээгдэхэдэ, Агын буряадууд энэ ћургуулида горитой хандиб їргєє ћэн ха. Гурбан хїбїїдэй тоодо Гомбожаб Цыбиков гимназида тїрїїлэн абтаа ћэн. "1893 ондо Шэтын гимнази тїрїїлэн дїїргэћэн буряад хїн болоо ћэм даа" гэжэ дурсан хєєрэдэг байгаа. Ћургуулияа мїнгэн медальтайгаар дїїргээ ћэн.

Ород хэлэ болон литература ћайнаар шудалћан хїбїїе Шэтын гимназиин багшанарай зїблэлэй зууршалгаар 1893 ондо Гомбожаб Цыбиков Томскын ехэ ћургуулиин медицинын факультедтэ ћурахаяа ороо бэлэй. Теэд тэрэ аргашан болохо абьяас шуналгїй байћан дээрэћээ уданшьегїй ехэ ћургуулияа орхихо баатай болоо ћэн.

1895 ондо Цыбиков Петербургын ехэ ћургуулиин зїїн зїгэй хэлэнїїдэй факультедэй хитад-монгол-манжуур таћагта ћурахаяа ороћон байгаа. Тїбэд медицинын мэргэжэлтэ П.А. Бадмаевай стипенди тэрээндэ їгтэдэг ћэн. Хойшодоо Їнэн алдартын шажанда орохые арсахадань, иимэ стипендићээ болюулагдаћан юм гэхэ. Тїрэл гаралайнгаа суглуулћан мїнгэ зєєреэр ћуралсалаа їргэлжэлїїлбэ. Оюутан ябахадаа, "Монголой тусхай саарћа дансанууд" гэћэн тућаламжа хэблїїлэн гаргуулаа ћэн. Оюутадта зорюулагдаћан энэ хїдэлмэринь ехэ ћонирхол їїсхэбэ.

Ородой мэдээжэ эрдэмтэд С.Ф. Ольденбург, Н.И. Веселовский, А.М. Позднеев болон бусад тэрээндэ зааћан байгаа. ехэ ћургуулияа дїїргэћэнэйнгээ ћїїлээр Гомбожаб Цыбиков тїрэл факультедћээ, Ородой географическа бїлгэмћєє бэеэ даагаад, Тїбэд орон руу аяншалха дурадхал абаа ћэн ха. Тїб Азяар аяншалћан ородой элитэ ехэ аяншалагшад Н.М. Пржевальский, Г.Н. Потанин, П.К. Козлов болон бусад айхабтар ехэ юумэ нээгээшье, шэнжэлээшье ћаа, Тїбэй Тїбэд, тэрэнэй ниислэл Ћаса хото хїрэжэ шадаагїй байгаа. Тэдэнэр Тїбэд ороной заха хїрэмсєєрєє, ћєєргєє тэхэрин бусаха баатай болодог ћэн. Н.М. Пржевальскиин удаан хїлеэћэн нангин їгэнїїд Гомбожаб Цыбиковэй шэхэндэ соностожо байћан юумэдэл їзэгдэхэ: "Ондоо, бїри зол хубитай аяншалагша Ази тїбидэ минии дїїргээгїй юумэ бэелїїлнэ бэзэ".

Агууехэ аяншалагшын їнинэй захяае, Ородой географическа бїлгэмэй даабариие Гомбожаб Цыбиковэй ямараар дїїргэћэниинь їргэн олониитэдэ мэдээжэ болонхой. 1899 оной ноябриин 25-ћаа 1902 оной апрелиин 27 болотор Тїбэд орон руу тэрэнэй аяншалга гайхамшагта їрэ дїнгїїдтэйгээр тїгэсєє ћэн. Эрдэмтэ-аяншалагшын элитэ ехэ баатаршалга, амжалта Ородой географическа бїлгэмэй їндэр дээдын хайра шагналаар – Н.М. Пржевальскиин медаль, мїнгэн шангаар тэмдэглэгдээ бэлэй. “Ћаса руу аяншалгын толотомо їрэ дїнгїїдэй тїлєє" гэћэн тусхай "Буддын шажанай мїргэлшэн Тїбэдэй нангин шїтєєнэй дэргэдэ" гэћэн номынь Совет засагай тїрїїшын жэлнїїдтэ хэблэгдэћэн байгаа, удаань хилын саана болон манай орондо дахинаа барлагдаћан юм. Энэ ном мїнєєшье олоной ћонирхол татадаг.

Г.Ц. Цыбиков ородой мэдээжэ зїїн зїг шэнжэлэгшэдэй тоодо оронхой. 1902 онћоо Владивостогой Зїїн зїгэй дээдэ ћургуулиин лектор болобо. 1906 онћоо энэ дээдэ ћургуулида монгол хэлэнэй профессорэй тушаал гїйсэдхэбэ. 1917 он болотор энэ дээдэ ћургуулида хїдэлєє. Эндэ хїдэлхэ їедєє тэрэ ном дээрээ хїдэлхэћєє гадна, Буддын шажанай гїн ухаанай "Лам-рим чэн-по" гэжэ судлалые монгол хэлэндэ оршуулћан, "Тїбэд хэлэ шудалхын тула тућаламжа" гаргуулћан байгаа. "И.А. Подгорбунскиин "Ород-монгол-буряад толи" гэћэн ном тухай ћанамжа" бэшээ ћэн. А.М. Позднеевэй "Монгол уран зохёолой тїїхэдэ лекци” гэћэн хїдэлмэриие Г.Ц. Цыбиков монгол хэлэндэ оршуулћан юм. "Монгол хэлэ бодотоор шудалхын тула тућаламжа" гэћэн Г.Ц. Цыбиковэй монгол хэлэнэй ном 1907, 1909, 1915 онуудта гурба дахин барлагдаа бэлэй. "Энэ номынь XIX болон XX зуун жэлнїїдэй элитэ ехэ монголшо эрдэмтэдэй зохёолнуудтай нэгэ зэргэдэ табигдаха ёћотой" гэжэ Б.Я. Владимирцов тэмдэглээ ћэн.

Владивостогћоо Г.Ц. Цыбиков хїршэ Хитад болон Монгол оронууд руу дїрбэ дахин аяншалга хэћэн юм. Тэрэ Монголдо, Буряадта, Тїбэдтэ буддын шажанай тїїхэ, їзэл сурталые гїнзэгыгєєр шэнжэлћэн юм. Г.Ц. Цыбиков "Забайкалиин буряад хасаг сэрэг" гэћэн тїїхэтэ очерк, "Монголой очерк", "Зїїн буряад-монголнуудай гал гуламтадаа шїтэлгэ", "Сагаалган", "Буряад-монголнуудай бєє мїргэл", "Монгол, Хитад худар хэгдэћэн аяншалганууд тухай замай тэмдэглэлнїїд" гэћэн тїїхын этнографиин зохёолнуудые бэшэћэн байгаа.

1917 ондо хубисхалай болоходо, Гомбожаб Цыбиков нютагаа бусажа ерээ ћэн. 1917-1930 онуудта тэрэ Буряад орондо (Агада, Улаан-Їдэдэ), Эрхїїдэ эрдэм ухаанай, багшын ажал ябуулћан байгаа. Тэрэ Буряадай эрдэмэй хороониие байгуулагшадай нэгэн, 1924-1928 онуудта тэрэ хорооной эрдэмэй секретарь, 1928-1930 онуудта Эрхїїгэй ехэ ћургуулиин профессор байћан юм.

Зїїн зїгые шэнжэлћэн элитэ ехэ эрдэмтэ, суута аяншалагша Гомбожаб Цыбиков 1930 ондо наћа баража, Урда-Ага нютагтаа хїдєєлїїлэгдээ ћэн.


"Буряад хэлэнэй сахим hураха бэшэг"-hээ  авааб.

Bookmark and Share
ХОЛБООТОЙ МЭДЭЭ
ТООНТОЁО, ЭЖЫГЭЭ ХАЙРЛАЖА ЯБАГТЫ!
Бурханаhаа заяаhан бууса, буряадай гуламта нютагтаа, бултадаа hайнаар hуужа байнагты, улас, зонтной жаргалтай л, Улан-Үдэм гоёхон л байна. Арад зоной сагай hайнhаа ажа hууhан хүхэ мүнхэ сэлхир тэнгэри доро, багахандаа нюдөө нээжэ, балшар наhандаа аршаан уhаарнь ундалжа үдэhэн, байгши зонуудынь жаргалтай, байдал hайтай Монгол гүрэнэй Хэнтэй аймагай Дадал сомонhоо мэндэшэлнэб. Тооното нютагни, түмэн олонни, хуhан сэргэмни, хүлэглэhэн...
2017-04-17 09:23:46 Дэлгэрэнгүй »»
"АМИН ТООНТО" бүлгэмэй залуушууд 1га газар 2500 модо тариба. 2012 оной 10-н hарын 13-най үдэр.
"АМИН ТООНТО" бүлгэмэй залуушууд 1га газар 2500 модо тариба. 2012 оной 10-н hарын 13-най үдэр. (Монголой хамагай урда тээхи нараhан ойн хизаарые хамгаалаха ойжуулалт, Түб аймаг. Баянчандамани hомон)...
2012-10-27 04:13:32 Дэлгэрэнгүй »»
Амин Тоонто ТББ –ийн УЗ болон идэвхитэн гишүүдэд:
 2012 оны 10сарын 13ны өдрийг бүх нийтээр мод тарих өдөр болгон зарласантай холбогдуулан АминТоонто* ТББ-н зүгээс  Төв аймгийн Баянчандмань сумын нутагт мод тарих болсон тул явах боломжтой залуус холбоо барина уу! Утас 11-335588,  88207191 , 99091295...
2012-10-15 09:38:42 Дэлгэрэнгүй »»
НОМТОЕВ Цокто Номтоевич
Дγрбэн зγгэй нγхэдтэй Дγрѳѳ ниилэн ябаhан хγн Эрын ехэ баялиг Эдлээ гээшэ омогорхон ...
2012-01-14 11:44:13 Дэлгэрэнгүй »»
Үлзытын Дондог
Үлзытын Дондог (1936-1972) Үлзытын Дондог 1936 ондо Бэсүүр аймагай Заган дабаанай үбэртэ, үндэр Хайрангын хормойдо оршодог Шэбэртэ тосхондо түрэһэн юм. 1956 ондо түрэл Шэбэртэ нютагтаа арбан жэлэй дунда һургуулияа дүүргээд, Москва хотын М. Горькиин нэрэмжэтэ уран зохёолой дээдэ һургуулида орожо, магтаалтайгаар түгэсхөө һэн. Үхибүүдтэ зорюулһан «Гуурһанай гурбан нюуса» гэһэн түрүүшын шүлэгэй түүбэриингөө 1957 ондо ниитэлэгдэһэнһээ хойшо, ...
2012-01-03 01:13:40 Дэлгэрэнгүй »»
Сэтгэгдэл бичих
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл үлдээхдээ ёс бус хэллэг үл ашиглан сайтын хэрэглэгчидийг хүндэтгэн
соёлтой оролцоно уу!


Зочдын сэтгэгдэлд toonto.mn сайт ямар нэгэн хариуцлага хүлээхгүй болохыг анхаарна уу.
Сэтгэгдэл Нийт (0)
Сэтгэгдэл бичигдээгүй байна.
   
Facebook
сурталчилгаа

286px × 140px

сурталчилгаа
Хайх
Дуулагтий - Тоонто нютаг
ВИДЕО
Баян-Уул сумаас УТХХэрэгт хэл...
Дангинамни Дуушан Ч.Энхзул Б.Б...
Галттаймни буряад дуун Үгэнь Д...
Оллоо ТВ - Нот-гүй яриа - Д.До...
Дуучин Д.Нямдаваа - Миний бури...
Нютаг уhанай дуун.Дуучин : МУГ...
САНАЛ АСУУЛГА
Та сайтын аль сэдэвт нь илүү орох дуртай вэ?
Дуу хүгжэм, радио
Бүгд
Зурагай сомог
Видео
Мэдээ мэдээсэл
Номой hан, угай бэшэг
Хэлэлсүүлгэ
 
СҮҮЛИЙН СЭТГЭГДЭЛҮҮД
» Сайн байцгаана уу ёохор дууны үгийг бүтнээр нь хаанаас олж авах вэ хүүхэддээ цээжлүүлэх гэсэн юм аа
» Сайн байцгаана уу ёохор дууны үгийг бүтнээр нь хаанаас олж авах вэ хүүхэддээ цээжлүүлэх гэсэн юм аа
» Сайн байцгаана уу ? Монгол дахь Буриадай холбоо гэж хаана байдаг юм ? хэлж өгөөч
» Хадамд гарахаар зэхэж буй охид бүсгүйчүүд болон бүх насныханд...
Л. Намсрай гуайн буриад аялгуун...
» Ашбагад, Худай, Хуасай овгийн талаар мэддэг зүйлсээсээ хуваалцаарай. Энэ овгийн хүмүүс байвал холбоо...
» Uriyadain Donoin xuuged xuugduudei xuuged gej baidaghaa xolbogdiit minii xugshin ejiin duu ni bgaad ...
» 2014 onoi altargana naadamai bayrai mendiie xurgeneb
» Yahan goy yum geesheb,ushuu goy goy zuragnuudii oruulaaraigtii,Balbarai baga altarganai zurag ene te...
сурталчилгаа

286px × 140px