И-мэйл:   Нууц үг: 
 
Эхилэл Алтаргана Мэдээ мэдээсэл Дуу хүгжэм, радио Видео Түрэлэй холбоо Зурагай сомог Номой hан Гэшүүн Shop Амин Тоонто  
Алтаргана - 2010 Улас түр Ниигэм Болбосорол Соёл Урлаг Амин Тоонто Тамир Эрэл Ћураг Түүхэ Нютагай үнэр Буряад зон
Урагшаа бүх дэлхийн монголчуудаа! Орон бүхний монголчууд нэгдэхтүн!    ::    Монголын тусгаар тогтнолын тэргүүн зэргийн зорилт нь бүх Монгол үндэстнийг нэгтгэж хүчирхэг Нармай Монгол улсыг байгуулах явдал мөн. Манай Монгол улс жинхэнэ утгаар тусгаар тогтнож хөгжье гэвэл бүх Монгол Туургатныг хамрах явдал.Ингэхийн тулд Дэлхийн Монголчуудын ариун голомт болсон Монгол улс нь бүх монголчуудыг өөртөө эдийн засаг, соёл, шашин, улс төрөөр үлгэрлэн дагуулах ёстой!!!     ::    
МЭДЭЭ МЭДЭЭСЭЛ
Жигжит Баясхаланов Буряад ороноо суурхуулна.
2014-01-10 05:38:46
Жигжит Баясхаланов Буряад ороноо суурхуулна.

Үнгэрэгшэ жэлэй эсэстэ Москва хотодо буу зэмсэг бүтээдэг уран дархашадай “Арсенал” гэжэ  мүрысөөндэ буряад дархашанай бүтээл үндэр сэгнэлтэ абажа, түрүү һуури эзэлбэ. “Гал-уһан” гэжэ нэрэтэй үзэсхэлэнтэ гоё хутагые гүрэнэй алдар солото уран дархашадай  болон уран бүтээлнүүд соо  эгээн эрхим, эгээн сэнтэй, уран һайханаар дархалагдаһан гэжэ тоологдобо.

Дархашанай тоонто

Жигжит Баясхаланов  Агын тойрогой  Дульдаргын аймагай Зүдхэли нютагһаа гарбалтай юм. Эхэ эсэгэнь,  Цындыма Нордоповна, Баир Батодоржиевич    хоёр залуудаа Алхана нютаг  хүдэлхөө ошоо һэн. Агууехэ Алхана хадын бооридо абынгаа нэрэ обогыень алдаршуулха гурбадахи хүбүүн  мүндэлһэн юм. Һургуулида орожо, шадаха соогоо шаби болоод шармайжа ябатарнь, гэртэхидынь хизаарайнгаа “түб” Агынгаа түб руу дүтэ болохомнай гэжэ, Ага тосхоной ойро оршоһон Амидхааша һуурин зөөгөө бэлэй. Амидхааша – бурханай газар гэлсэдэг. Агын буряадуудай амин һүлдыень үргэһэн Агын дасаниие тойрон  тэрэ нютаг бии болоо һэн, харин  тэндэхи хүнүүд түрэхэһөө бурханһаа адистайбди  гэжэ ехээр  омогорходог юм.

Уран хүн угhаа табисууртай.

Угһаа угта, шуһанһаа шуһанда гэлсэгшэ. Хүнэй абари занһаа эхилээд, маяг түхэл, һай мууень,  бэлиг шадабаринь  хуу бултадаа угаараа дамжан ерэдэг. Илангаяа уран зураашан, дархашан хүнүүдэй талаан элинсэгүүдһээ дамжаад лэ ури һадаһанда буудаг ха юм.   Жигжидэй эсэгэ Баяр Батодоржиевич уран гартай , ямаршье юумэ бүтээжэ, дархалжа шадаха аргатай, мүнгөөршье, модо шулуугааршье гоё бүтээл урлаха аргатай хүн юм. Тэрэнэй нарин гарай талаан хүбүүндэнь хүрэхэһөө гадна, Эсэгэнь хүбүүнэй багаһаа юумэ урлан бүтээхэдэнь ходо дэмжэжэ, туһалжа, зүб ухаа заажа байдаг hэн . Баир Батодоржиевич удаан жэл соо һургуулида ажалай хэшээлэй багшаар, олониитын мэсэдээсэлдэ сэтгүүлшэнээршье хүдэлһэн юм. 90-д онуудай хүлгөөтэй сагай ерэхэдэ “Шэмэг” гэжэ  кооператив эмхидхэжэ, уран дарханай, зэбсэгэй , гэр бараанай зуйлнүүдые бүтээжэ захалаа. Дарханай ямаршье зэбсэг гэртэнь элбэг байдаг һэн.  Тиимэһээ Жигжит бүри бага наһанһаа абаяа һажаан дархалжа эхилээ.

-Хүбүүмни һургуулиин байхадаа эхэнэрэй гоёолто мельхиороор дархалжа,   150 солхообоор худалдажа, түрүүшын мүнгэ олоһон юм, харин бүри жаахандаа гуулин проволокоор бэһэлигүүдые дархалаад, дүү болон хүршэ басагадаа урмашуулдаг һэн - гэжэ уран дархашанай эсэгэ энеэхилээ бэлэй. 

Буряад дархашадай шаби.

Бүхэлиин үдэрөөр эсэнгүй урладаг  хүбүүгээ эсэгэнь тусхайта мэргэжэлдэ һургааха гэжэ  хото руу эльгээһэн юм.  Юһэдэхи классай һүүлээр тэрэ  Улаан-Удэ хотын 24-дэхи гимназида ороо. Буряад ороной суутай мүнгэн дархашадые һургаажа, дали ургуулһан, дарханай шэдитэ хүсэ үгэһэн суутай багшанар Жигжидые һургаагаа. Тэрэ үедэ Исток һууринда дархашадай мастерской хүдэлдэг һэн. Дархашанай мэргэжэл дээшэлүүлжэ, залуу хүбүүн бүхэлиин үдэрөө тэндэ үнгэргэдэг байгаа. Урлалда  һургааһан буряад уран дархашадаа Жигжит ходо һанажа, үндэртэ үргэжэ ябадаг.  Нютаг дээрээ үлөөшье хадаа тэрэ бэрхэл суутай дархашан болоод ябаха байгаа. Теэд залуу хүбүүн эрмэлзэл ехэтэй, бүрил саашаа һураха, мэргэжэлээ, уран дархашанай шадабари бүри ехээр үндэртэ гаргаха гэжэ зорилготой һэн.

Түрүүшын ехэ бүтээл

Жигжит Баясхаланов  арбан найматай байхадаа түрүүшынгөө ехэ бүтээл “Хранитель ” гэжэ гарнитур хэһэн байна. Тэрэ ажалаа мүнөөшье болотор эгээн хүндэшье хүндэтэйшье ажалнуудай нэгэн гэжэ тоолодог.   Тэрэ хадаа Чингисхаанай дүрэ зурагдаһан хайрсагтай. Тэрэниие нээхэдэ хуи соонь хадагалаатай хутага, харин дээрэнь һэлмэтэй, һуртай, буряад арадай хубсаһа үмдэнхэй сэрэгшэн байдаг. Хубсаһан дээрэхи намирга хуягынь ехэ наринаар хэгдэнхэй юм.Тэрэ бүтээл Агын тойрогой захиргаан  худалдажа абаад, Сергей Мироновта бэлэглэһэн юм.  

Дарханиие  далижуулха  һуралсал хэрэгтэй.

Гимнази дүүргээд, Жигжит  наһанайгаа шухала шиидхэбэри абажа, 2004 ондо Санкт-Петербург ошоо. “Межов” гэһэн мастерской-студидэ ажалшанаар орожо, найман жэлэй туршада һэтэ хүдэлөө. Тэрэ студи гүрэн соо  суутай юм. Үндэр шантай хутага болон, бэлэглэхэ һэлмэ гэхэ мэтэ эрын зэбсэгүүдые бүтээдэг мастерскойдо бэлиг талаантай  дархашад хүдэлдэг. Тэдэнэрэй шаби боложо ороод, һүүлшын жэлнүүдтэ ахалагша дархашан  болотороо ургаа. Жигжит Баясхаланов Европын урлалай түрүү технологи ажалдаа хэрэглэнэ. Сагай ошохо бүри тэрээнһээ үлэнгүй ,  урагшаал алхалаа ёһотой гэжэ тэмдэглэнэ. Харин уран дархашанай саашаа урагшатай ажаллахын түлөө һуралсал  баһа шухала. Залуу дархашан сүлөөтэй сагтаа музейнүүдээр ябажа, суутай уран һайхан урлалнуудтай танилсадаг , мэргэжэлээ дээшэлүүлхэ гэжэ хододоо шэнэ юумээр һонирхожо, һуража, шэнжэлжэ  байдаг юм. Бүхы дэлхэйн арадуудай зэбсэгые ойлгодог, янза, илгааень мэдэдэг юм. Иимэ ажалда ехэ тэсэбэри хэрэгтэй, ажалаа хахадтань хаяха бэшэ, хэды хүндэшье һаань дүүргэжэ шадаха тэнюун зан, тэсэбэри шухала.  Уран һайханаар зурахын хажуугаар, зүб тооложо, саашанхи алхамаа тооложо хаража  шадахань баһал шухала.

Өөрын урлалай түб – Алтарганый hүүлээр.

Хэды ехэ һайнаар, олзо урматай  хүдэлжэ байбашье, умсын  лэ ажал ябуулха гэжэ нангин һанаан Жигжидтэ хододоо байһан юм. Өөрын урлалай түбтэй боложо, түрэл арадайнгаа жэнхэни зэбсэг дархалха гэhэн нангин hанаагаа  Агада үнгэрһэн “Алтарганын” һүүлээр   бэелүүлжэ шадаа. 2012 ондо бүгэдэ буряадай һайндэр Агада үнгэрөө. Тэндэ уран дархашан хабаадажа, үзэсхэлэнтэ һайхан хутануудые олондо харуулжа, үзэмжын “Мүнгэн хун шубуун” гэһэн шухала шанда  хүртөө. Тэрэ бүтээл эрэ эхэнэр хоёрой эхин  hүлдэ харуулһан - мүнгөөр, сапфир болон үнэтэй сэнтэй ногоон, шара, хүхэ шулуунуудаар гоёолтотой. Нэгэ хутага бүтээхын түлөө гурба һара толгойгоо үргэхэ сүлөөгүй хүдэлһэн юм. Алтарганын удаа уран дархашан   “Жигжит Баясхаланов” гэжэ өөрын мастерской  байгуулаа. Мүнөө тэрэ мастерскойдо олон бэлигтэй уран зураашад, дархашад хүдэлнэ. 

Зэбсэг бүри өөрын удхатай, түүхэтэй.

Мүнөө сагта уран дархашан хутагануудай хажуугаар ташуур, гааһа, һур гэхэ мэтэ буряад арадай жэнхэни бүтээлнүүдые урлана. Уран дархашанай эсэгэ Баир Батодоржиевич мүнөө суутай болоһон хүбүүндөө бүхы аргаараа туһалжа, харгынь заажа байдаг юм. Буряад арадай  зэбсэгэй гоёолтонуудай  үльгэр домогто  удха хөөрэжэ, миин зэбсэг бэшэ,  үе бүринь гүнзэгы удхатай юм гэжэ ойлгуулжа байдаг. Жэшээнь, хутагануудай хажуугаар дархашан буряад ёһоор ташуур дархална. Тэрэ хадаа  ташуур миин ташахын юумэн бэшэ, харин ноён, баатарлиг,  бүхэ, ёстой эрэ хүнүүдэй засаг харуулһан тэмдэг болоно. Ташуушаар ганса ташадаг бэшэ, харин тэрэнэй хүсөөр дайдада ушаралдадаг хүнэй муу хүсэл, атаархал, жадха, хараал гэхэ мэтэ дайсанай муу һанаанай хүсэ дарадаг удхатай болоно.

- Муу ёро  хараһан хүнэй урдаһаань али хойноһоонь ташуураар агаар сохижо мууһаа зайладаг урданай  арга бии, - гэжэ дархашанай эсэгэ хөөрөө һэн.

  Түрүүшын ташуур  зундаа үнгэрһэн “бүхэ барилдаанай” мүрысөөндэ шухала шан болоо һэн. Буряад малгайн оройн гоёлто “дэнзэ”  миин гоёолто бэшэ, харин тэнгэриин орой  харуулһан, хүнэй  толгойн оройһоо эхилж эамин бэеые  хамгаалһан удхатай юм гэжэ баһал тэрэ хөөрөө бэлэй. 

Буряад ороноо, түрэл арадайнгаа бэлиг, үзэсхэлэнтэ  урлалые баруун зүгөөр суурхуулhан залуу дархашан Жигжит Баясхалановта үнэн зүрхэнһөө һайн һайханиие   хүсэнэбди

 Баира Бальбурова

Bookmark and Share
ХОЛБООТОЙ МЭДЭЭ
Д.Ган-Очир: Эрчүүдэд байдаг дурлалын бүх өвчин надад бий
  Яруу найрагч Д.Ган-Очир хэмээх энэ буриад цустай залууг Монголын яруу найргийн нэгэн үеийн төлөөлөл болон орж ирсэн тэр цагаас нь эхэлж таних юм. Тэрбээр аливаа юманд мэдрэмжтэй хийгээд ур ухааныг тааруулахдаа сүрхий. Орчин цагийн дууны яр...
2014-09-12 03:56:06 Дэлгэрэнгүй »»
Буриад эхнэрийн толгойн гоёл зарна
Буриад эхнэрийн толгойн гоёл (одоогийн Дорнод аймаг Дашбалбар сумын иргэн 1910 онд төрсөн Пушаал овогтой Пагам-д өвлөгдөж ирсэн) зарна. Утас: 88767082, 99781604  ...
2014-07-18 04:33:22 Дэлгэрэнгүй »»
БУРИАД ТУУЛЬС ДАХЬ ЗАН ҮЙЛИЙН УЛАМЖЛАЛ
Буриад зон эрт урьд цагаас эхлэн үлгэр туульсыг зохион хайлж, үеэс үед уламжлан иржээ. Буриад ардын туульс цаглашгүй арвин бөгөөд судалгааны хэрэглэгдэхүүн болон судлагдсаар эдүгээ зуу гаруй жил болжээ. Гэсэн хэдий боловч судалж амжаагүй зүйл а...
2014-03-13 02:28:09 Дэлгэрэнгүй »»
"Буряад арадай түүхэ домог ба нангин шүтөөнэй газарнууд"
"Нэн эртэ сагта монгол угсаатан Манжа ба Хитадай можоһоо, ехэ Монголой газарһааэхилээд Ойхон, Бархан, Байгал далай хүрэтэр нүүдэлтэй байһан юм", - гэжэ баргажан буряадуудай түүхэ домог соо профессор Ж.Сажинов бэшэһэн байдаг.  Н...
2013-12-10 07:55:55 Дэлгэрэнгүй »»
Дэлхийд данстай "Зэсийн эрэлчин", геологич,Сэлэнгийн буриадуудын төлөөлөл Тавангууд овгийн Дoндогийн Гарамжавын дурсамж тэмдэглэл.
Долдугаар ангид сурч байхаасаа л геологич болохыг мөрөөдсөн                                  Д.ГарамжавДондог овогтой Гарамжав миний бие нь албан ёсны баримт бичигт тус...
2012-11-08 11:34:09 Дэлгэрэнгүй »»
Сэтгэгдэл бичих
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл үлдээхдээ ёс бус хэллэг үл ашиглан сайтын хэрэглэгчидийг хүндэтгэн
соёлтой оролцоно уу!


Зочдын сэтгэгдэлд toonto.mn сайт ямар нэгэн хариуцлага хүлээхгүй болохыг анхаарна уу.
Сэтгэгдэл Нийт (0)
Сэтгэгдэл бичигдээгүй байна.
   
Facebook
<
Хайх
Дуулагтий - Бэе бэеэ гамнаял
ВИДЕО
Оллоо ТВ - Нот-гү...
Бадамгарав - Алт...
Дуучин Д.Нямдава...
Нютаг уhанай дуу...
Буриад дуу. Нүгэ...
С.Жавхлан Хамаг ...
САНАЛ АСУУЛГА
Та сайтын аль сэдэвт нь илүү орох дуртай вэ?
Дуу хүгжэм, радио
Бүгд
Зурагай сомог
Видео
Мэдээ мэдээсэл
Номой hан, угай бэшэг
Хэлэлсүүлгэ