И-мэйл:   Нууц үг: 
 
Эхилэл Мэдээ мэдээсэл Номой hан Дуу хүгжэм Угай бэшэг Видео Гэрэл зураг Гэшүүн Монгол гүрэнэй буряадай эмхинүүд Бизнес hанал Холбогдохо  
Алтаргана - 2010 Улас түр Ниигэм Болбосорол Соёл Урлаг Байгууллага Тамир Эрэл Ћураг Түүхэ Нютагай үнэр Буряад зон Бизнесс
Урагшаа бүх дэлхийн монголчуудаа! Орон бүхний монголчууд нэгдэхтүн!    ::    Монголын тусгаар тогтнолын тэргүүн зэргийн зорилт нь бүх Монгол үндэстнийг нэгтгэж хүчирхэг Нармай Монгол улсыг байгуулах явдал мөн. Манай Монгол улс жинхэнэ утгаар тусгаар тогтнож хөгжье гэвэл бүх Монгол Туургатныг хамрах явдал.Ингэхийн тулд Дэлхийн Монголчуудын ариун голомт болсон Монгол улс нь бүх монголчуудыг өөртөө эдийн засаг, соёл, шашин, улс төрөөр үлгэрлэн дагуулах ёстой!!!     ::    
МЭДЭЭ МЭДЭЭСЭЛ
Танилсагты – буряад оюутан Амгалан! Буряадай түлөөлэгшэ түрүүшынхиеэ “Монгол бичигэй” үзэсхэлэндэ хабаадаба
2012-11-12 01:19:47
Танилсагты – буряад оюутан Амгалан! Буряадай түлөөлэгшэ түрүүшынхиеэ “Монгол бичигэй” үзэсхэлэндэ хабаадаба Улаанбаатарта үнгэрһэн Монгол бэшэгэй үзэсхэлэндэ Улаан-Үдын оюутан Амгаланай хабаадаһан тухай “Toonto.mn” гэһэн сайт дээрэ уншаад, уулзажа хөөрэлдэбэб.
               

      Амгалан, танилсая. Өөр тухайгаа хөөрэжэ үгэ.

      Даша абамни уляад угай, Агын Хүһөөшэ нютагай, Соёлма эжымни Хэжэнгын Эдэрмэгэй. Би Хэжэнгэдэ түрэһэмби, жаа байхадам гэртэхимни Улаан-Үдэ зөөһэн. Мүнөө аба эжымни Улаан-Үдын авиазаводто ажаллана. Би хотын 7-дохи дунда һургуули дүүргээд, Буряадай Ехэ һургуулиин Зүүн зүгэй арадуудай хэлэ шудалдаг һалбариин III курсын оюутан болонхойб.

 

      Хуушан монгол бэшэгээр хэзээнэй һонирхожо эхилээбши?

      Дунда һургуулиингаа 10-дахи ангида һуража байхадаа, нэгэ нүхэртэеэ түрэлэйнь гэртэ ошоод, тэрэ айлайда түрүүшынхиеэ монголоор бэшэһэн ном хараад, ехэл гайхаһан байнаб. Тэрэм Лувсанжавай “Монгол хэлэнэй хадамал толи” гэжэ ном байгаа. Би тэрэ үедэ түүхээр һонирхожо эхилэнхэй байгааб: улас түрын, Эсэгэ ороноо хамгаалгын дайнай, Япон ороной, Монгол уласай гээд. Би тэрэ ном соо абынгаа, эжынгээ, өөрынгөө нэрэнүүдые нэн түрүүн оложо хараад, монголоор иигээд бэшэдэг юм ха юм гэжэ ехэ гайхааб. Дэбтэр соогоо энэ гурбан үгэ дууряажа бэшэжэ абаад, аба эжыдээ абаашажа харуулааб. Тэрэл гэһэнһээ хойшо монгол бэшэг, урлаг соёлоор ехэтэ һонирхожо эхилээб, номудые бэдэржэ уншадаг болооб.


 

      Улаан-Үдын юрын ород һургуулида һуража байһан үхибүүн байгаад, яагаад монгол бэшэгтэ һуража эхилһэн болонобши? Аба, эжыш хууша монголые мэдэхэ байгаа гү?

      Үгы. Би нэн түрүүн, өөрөө ехээр гайхаһандаа, Интернет соо мэдээсэлнүүдые бэдэржэ захалааб. Энэ, нээрээ, ухаангүй һонин даа — хэды зуун жэлэй саанаһаа маанадта хүрэжэ ерэһэн элинсэгүүдэмнай бодомол бэшэг!

     Интернет соо монгол бэшэг тухай хэды юумэ оложо, һонирхожо уншааб, урашуулай бэшэжэ бүтээһэн гоё-гоё зурагуудые хараад, заатагүй уншажа, бэшэжэ һураха хүсэл түрэһэн байна. Минии эгээн түрүүн оложо бэшэһэн юумэмни гэхэдэ – Үбэр-Монголой газарай зураг дээрэ нютагуудайнь нэрэнүүдэй монголоор бшээтэй байхада, һажаагад бэшэжэ эхилээб: Шэлын гол, Ордос, Хүлэн-Буйр гэжэ байгаад лэ.

 

      Тиихэдээ өөрөө интернет сооһоо сагаан толгой болон бусад материалнуудые оложо, һуража эхилһэн болонош. Энэ гайхалтай, юуб гэбэл, би монгол бэшэгтэ һураха һанаатай гэртээ обоо номуудые суглуулаад, хүшэ хүрэнгүй байнаб. Энэ 2-3 жэл соо монголдоо нилээд бэрхэ болоод байнаш.

      Тэрэ гэһэнһээ хойшо 3 жэл болоо. Гурбан жэлэй хоёройнь туршада биирээр бэшэжэ байнаб. Биирэ гээшые түрүүн мэдэхэгүй байгааб. Түмэр үзэгөөр һайнаар бэшэдэг болооб, бэшэлгэеэ нилээд һорижо, биирээр бэшэжэ захалааб. Тэрэ үнөөхи айлайнгаа толииень эрижэ абааб. Һургуулияа дүүргээд, Буряад Улсын Ехэ һургуулиин оюутан боложо, Жаргал багшатай танилсааб, одоол монгол бэшэгээ һураха номтой, дэбтэртэй болооб. Мүнөө Ехэ һургуулида монгол, хитад хэлэнүүдые үзэжэ байнаб. Түбэд, манжа хэлэ нэгэ жаа мэдэхэб.


 

      Монгол бэшэг мэдэдэг болоходоо, шинии ажамидарал хубилаа гү? Юун ондоо болооб?

      Би нэн түрүүн элинсэг хулисагуудтаа дүтэ болооб, зүб зам шэлээб гэжэ өөрөө һананаб. Мүнөө буряад залуушуулай ухаан солонгос, японой соёлой нүлөөндэ ехээр хүртөөд байна. Монгол бэшэгтэ һурахада, би эхэ хэлэеэ һайн мэдэхэ болооб, мүнөө гэр бүлэдөө эжы, абаяа буряадаар хөөрэлдэе гэжэ байдагби. Тэдэнэр яряанай буряад хэлэтэй, тиигээд мүнөөнэй оршон үеын буряадуудтал адли, ород үгэнүүдые олоор оруулжа хөөрэлдэдэг. Би тиихэдэнь тэдэнээ сэбэр буряадаар хөөрэлдэе гэдэгби, ород үгэ оруулангүй, жэнхэни буряад үгэнүүдые хөөрэлдөөндөө оруулжа байгаад, жэшээнь, хартаабхые – түмһэн, яблокые алим гэгты гэдэгби.

 

      Сүлөө сагтаа юу хэдэг, ямар юумээр һонирходогбши?

      Буряад хубсаһаар һонирходогби, буряад дэгэлтэйб. Үнгэрһэн үбэл шэгэбшэтэй малгай үмдөөд ябааб, юудэн малгай үмдэхэ дуратайб. Зүблэлтэ засагай үедэ оёһон дэгэлнүүдые харахада ехэ энеэдэтэй байдаг: үхэр саарһаар (картон, барг.) хэһэн малгайнууд, хамсыень хайшалжа оёһон дэгэлнүүд. Би буряад арадай дуунуудые шагнаха дуратайб, мүнөөнэй буряад дуунуудай удхань намда һонигүй байдаг. “Мир-Бурятия” гэжэ ТВ-каналаар монгол, буряад дуушадые шагнадагби, илангаяа Үбэр-Монголой Буян, Бүринбаяр, Урна, Энгимаа гэгшэдтэ дуратайб. Гэртээ өөрөө үдэр бүхэндэ морин хуур татажа байдагби, нэгэ жэл хэшээл абаа һэм. Монгол бэшэг намда монгол арадай соёл, түүхэ нээжэ үгөө – бүхы буряад, монгол юумээр һонирхожо захалһан байнаб. Үшөө нэгэ минии дуратай юумэн гэхэдэ, XX зуун жэлэй 60-80 онуудай гэрэл зурагуудые суглуулдагби – Япон, Америкэ, Зүблэлтэ ороной түүхэтэ фотозурагуудые хаража байхада хэды һонин бэ даа.

 

      Монголдо жэл бүри хабарай үдэрнүүдтэ, 4-дугаар һарын һүүлээр, 5-дугаар һарын эхеэр үнгэржэ байдаг Монгол соёлой үзэг бэшэгэй уран бүтээлэй үзэсхэлэндэ шамайе амжалтатай хабаадаад бусаа гэжэ дуулаабди.

 

 Би фэйсбук соо тэрэ үзэсхэлэнэй зохёон байгуулагшадай нэгэн – Ганбаатар гэдэг хүнтэй танилсаад, өөрынгөө биирээр бэшэһэн юумэ харуулһан байгааб. Тиигээд Ганбаатар аха минии һургуулиин захиралда урилга ябуулжа, тиигэжэ тэрэ үзэсхэлэндэ хабаадаха золтой байгааб. Уран бэшэгээр һонирходог бүхы монголшууд – уран бүтээлшэд, хүүгэд болон залуушуул энэ уламжалалта үзэсхэлэниие ехэтэ хүлеэжэ байдаг юм байна. Зохёон байгуулагшнь “Соёл бичиг” компани. Һонин юумэниинь гэхэдэ, манай Буряад оронһоо бил анха удаа ошоһон хүн энэ үзэсхэлэндэ оролсоһон болоноб. Минии хоёр жэлэй саана бэшэһэн “Тэнгэри” гэжэ үгэ үзэсхэлэндэ табигдаа.

 

           Шимнай тиихэдээ буряад, ород, монгол, англи хэлэтэйш. Түбэд, манжа, хитад хэлэнүүдые үзэжэ байнаш.

           Түбэд, манжа хэлэнүүдые өөрөө һонирхоод үзэжэ эхилээб. Англи хэлэмни тиимэ һайн бэшэ, тиибэшье эрдэмтэдэй бэшэһэн хүдэлмэринүүдые уншаха шадалтайб.

 

      Ямар номуудые буряадаар уншаад байнабши?

      Һургуулидаа би буряад хэлэ үзөөгүйб, буряад номш уншаагүйб. Энэл һүүлшын 3 жэл соо Батажабайн “Төөригдэһэн хуби заяа” уншааб, Абай Гэсэрые, буряадай түүхэ бэшэгүүдые монголоорнь уншааб, Намсарайн Хусын олон зохёол, Жамсаранай Сэбээнэй бэшэһэн “Мэньелтын Мэргэн” гэжэ үльгэр уншааб, тиихэдэ “Монголой нюуса тобшо”. Баруун буряадуудай түүхэ, үльгэрнүүдээр ехэ һонирходогби – яажа тэдэнэр ажамидардаг, газараа хамгаалжа тулалдадаг байгааб гэхэһээ эхилээд лэ тэрэ үльгэрнүүд сооһоо хуу гараад ерэнэл даа. “Айдуурай мэргэн” үльгэр, “Джангар” эпосые хальмаг хэлэн дээрэ уншааб. Мүнөө ехэнхидээ эрдэм шэнжэлгын номуудые уншажа байнаб.

 

      Хэлэ үзэхэеэ һанаһан зондо юун гэхэ байнабши?

      Хэлэ мэдэхэдээ ёһотой сүлөөтэй хүн болонош. Залуу байхадаа хэлэ үзэхэ хэрэгтэй гэжэ һнанаб. Би буряад аялганууд тухай эрдэм шэнжэлгын нилээд олон ном уншааб, буряад хэлэ үзэхын түлөө бүхы буряад диалектнуудай үгэнүүдые нэгэ толи соо суглуулха хэрэгтэй гэжэ бодоноб. Тиимэ ажал намда ехэ һонин байна.

 

Зай, Амгалан, шамда амжалтануудые хүсөөд, үльгэр домогуудаар һонирходог, буряад-монгол хэлэеэ шудалжа байһан шамдаа Санджэ-Сурэн Раднаевагай сартуул хэлэн дээрээ хэблэһэн “Хатан эжы Зэдэмнай” гэһэн ном бэлэг болгон баринаб.


Эх сурвалж: http://minkultrb.ru/news/detail.php?SECTION_ID=96&ELEMENT_ID=1214
Bookmark and Share
ХОЛБООТОЙ МЭДЭЭ
Буриад түмэндээ өргөн барих “Хүндэтгэлийн тоглолт”
Дуу Бүжгийн Эрдмийн Театрын гоцлол дуучин, Оросын Холбооны Буриад Улсын Ардын жүжигчин, МУСТА Дамдинжавын Долгормаа авгайн Буриад түмэндээ өргөн барих “Хүндэтгэлийн тоглолт” 2012 оны 10-р сарын 20-ний өдрийн 17:00 цагт Нийслэл Улаанбаатар чуулгад болох тул та бүхнийг хүрэлцэн ирэхийг урьж байна. Тоглолтонд:... Б.Жавзандулам МУАЖМ.Найдалмаа МУГЖА.Бүтэд МУГЖТ.Должин – Хятадын 1-р дэц, Өвөр монголын хөдөлмөрийн баатар, МУСТАГ.Батцэрэн ОХ-БУСГЗ, МУ...
2012-10-09 10:24:33 Дэлгэрэнгүй »»
Буриад зоны бөхийн баяр наадам-ын удирдамж
УРИЛГА“ Буриад зоны бөхийн баяр наадам”-ын удирдамж.Уриа:              Буриадаараа хөөрөлдөе                        Бөхийн соёлоо дээдлэе Зорилго: Монгол туургатаны нэгэн буриад зоны бөхийн барилдааны  агуу гайхамшигт өв уламжлал, хүч чадал, уран ухаан, арга билг...
2012-09-04 10:18:25 Дэлгэрэнгүй »»
“АЛТАРГАНА-2012”. УРАН ГАРТАНАЙ УРМАТАЙ БЭЛИГ,
“Алтаргана” фестивалиин хараада табигдадаг үшөө нэгэ шэглэл хадаа уран урлал. Эндэ буряад угсаатанай хэр угһаа хойшо нарин гараар урлан бүтээжэ, сахижа ябаһан зүйлнүүдэй харалган  элбэгээр дэлгэгдэдэг.  Арадай уран урлалай харалганда илагшад тодороол бэзэ, теэд тэдэ бултадаа илажа гараха бэшэ ха юм даа.Хэды олон уран дархашуулай бүтээлнүүд нюдэндэ тороод лэ үнгэршэнэ гээшэб. Энэ үзэмжэ дэлгэһэн танхим соо ехэ олон ...
2012-08-12 07:18:53 Дэлгэрэнгүй »»
Дэгэлһээ боложо дэлгэгдэһэн хөөрэлдөөн.
Ямар угай, ямар түшаалтай хүм бэ гэжэ урданай буряадууд бэе бэе-ынгээ хубсаhаар, зүүдхэлээр ойлгодог байhан гэдэг. Мүнөө буряад дэгэл үмдөөд ябаhан басагадыел харахадаа, хадамтай, хадамгүиень таахаhаа бэшэ, хубсаhаарнь ондоо мэдээ бүридүүлжэрхихэ аргагүйл байгданал даа. Зүгөөр бусад монгол түургатанаи дунда ябахадань, буряадуудаа энгэртэй дэгэлээрнь, улаан залаатай тооробшо малгайгаарнь алдангүй танихаар байгша. Зунай эхин h...
2012-08-09 10:00:16 Дэлгэрэнгүй »»
Алтарганын алтан медальда хүртэб
Агадаболоһон Алтаргана нааданда Болдын Батхүү шүлэгэй конкурсдо түрүү һуури эзэлжэ, алтан медаль дахүртэбэ. Болдын Батхүү манай Буряадта мэдээжэболонхой ирагуун айруулагша, сэтгүүлэгшэ хүн юм. Тэрэ Хэнтэйн аймагта түрэһэн, мүнѳѳУлаан-Баатар хотодо ажа һуудаг. 2008 ондо «Аялгуу һайханбуряадхэлэмни» гэһэн номыньУлаан-Үдэдэ хэблэлдэ гарааһэн. Тэрэ номдобуряад, монгол, ород хэлэн дээрэ бэшэгдэһэн шүлэгүүдынь ороһон байна. Батхүүгэй зарим шүлэ...
2012-08-06 02:25:25 Дэлгэрэнгүй »»
Сэтгэгдэл бичих
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл үлдээхдээ ёс бус хэллэг үл ашиглан сайтын хэрэглэгчидийг хүндэтгэн
соёлтой оролцоно уу!


Зочдын сэтгэгдэлд toonto.mn сайт ямар нэгэн хариуцлага хүлээхгүй болохыг анхаарна уу.
Сэтгэгдэл Нийт (0)
Сэтгэгдэл бичигдээгүй байна.
   
Facebook
сурталчилгаа

286px × 140px

сурталчилгаа
Хайх
Дуулагтий - Тоонто нютаг
ВИДЕО
Баян-Уул сумаас УТХХэрэгт хэл...
Дангинамни Дуушан Ч.Энхзул Б.Б...
Галттаймни буряад дуун Үгэнь Д...
Оллоо ТВ - Нот-гүй яриа - Д.До...
Дуучин Д.Нямдаваа - Миний бури...
Нютаг уhанай дуун.Дуучин : МУГ...
САНАЛ АСУУЛГА
Та сайтын аль сэдэвт нь илүү орох дуртай вэ?
Дуу хүгжэм, радио
Бүгд
Зурагай сомог
Видео
Мэдээ мэдээсэл
Номой hан, угай бэшэг
Хэлэлсүүлгэ
 
СҮҮЛИЙН СЭТГЭГДЭЛҮҮД
» Сайн байцгаана уу ёохор дууны үгийг бүтнээр нь хаанаас олж авах вэ хүүхэддээ цээжлүүлэх гэсэн юм аа
» Сайн байцгаана уу ёохор дууны үгийг бүтнээр нь хаанаас олж авах вэ хүүхэддээ цээжлүүлэх гэсэн юм аа
» Сайн байцгаана уу ? Монгол дахь Буриадай холбоо гэж хаана байдаг юм ? хэлж өгөөч
» Хадамд гарахаар зэхэж буй охид бүсгүйчүүд болон бүх насныханд...
Л. Намсрай гуайн буриад аялгуун...
» Ашбагад, Худай, Хуасай овгийн талаар мэддэг зүйлсээсээ хуваалцаарай. Энэ овгийн хүмүүс байвал холбоо...
» Uriyadain Donoin xuuged xuugduudei xuuged gej baidaghaa xolbogdiit minii xugshin ejiin duu ni bgaad ...
» 2014 onoi altargana naadamai bayrai mendiie xurgeneb
» Yahan goy yum geesheb,ushuu goy goy zuragnuudii oruulaaraigtii,Balbarai baga altarganai zurag ene te...
сурталчилгаа

286px × 140px