И-мэйл:   Нууц үг: 
 
Эхилэл Алтаргана Мэдээ мэдээсэл Дуу хүгжэм, радио Видео Түрэлэй холбоо Зурагай сомог Номой hан Гэшүүн Shop Амин Тоонто  
Алтаргана - 2010 Улас түр Ниигэм Болбосорол Соёл Урлаг Амин Тоонто Тамир Эрэл Ћураг Түүхэ Нютагай үнэр Буряад зон
Урагшаа бүх дэлхийн монголчуудаа! Орон бүхний монголчууд нэгдэхтүн!    ::    Монголын тусгаар тогтнолын тэргүүн зэргийн зорилт нь бүх Монгол үндэстнийг нэгтгэж хүчирхэг Нармай Монгол улсыг байгуулах явдал мөн. Манай Монгол улс жинхэнэ утгаар тусгаар тогтнож хөгжье гэвэл бүх Монгол Туургатныг хамрах явдал.Ингэхийн тулд Дэлхийн Монголчуудын ариун голомт болсон Монгол улс нь бүх монголчуудыг өөртөө эдийн засаг, соёл, шашин, улс төрөөр үлгэрлэн дагуулах ёстой!!!     ::    
МЭДЭЭ МЭДЭЭСЭЛ
Үлзытын Дондог
2012-01-03 01:13:40
Үлзытын Дондог

Үлзытын Дондог (1936-1972)

Үлзытын Дондог 1936 ондо Бэсүүр аймагай Заган дабаанай үбэртэ, үндэр Хайрангын хормойдо оршодог Шэбэртэ тосхондо түрэһэн юм. 1956 ондо түрэл Шэбэртэ нютагтаа арбан жэлэй дунда һургуулияа дүүргээд, Москва хотын М. Горькиин нэрэмжэтэ уран зохёолой дээдэ һургуулида орожо, магтаалтайгаар түгэсхөө һэн. Үхибүүдтэ зорюулһан «Гуурһанай гурбан нюуса» гэһэн түрүүшын шүлэгэй түүбэриингөө 1957 ондо ниитэлэгдэһэнһээ хойшо, 11 ном бэшэһэн бэлэй.

Үлзытын Дондог 1936 ондо Бэсүүр аймагай Заган дабаанай үбэр, үндэр Хайрангын хормойдо оршодог Шэбэртэ һууринда «газар оёортой, шулуун зуухатай, ганса онигор сууха сонхотой орбогор зэмьеэ соохоно оршолон дэлхэйдэ түрэhэн» юм. 1957 ондо тэрэнэй үхибүүдтэ зорюулhан «Гуурhанай гурбан нюуса» гэжэ түрүүшын шүлэгэй суглуулбари гараа. Тэрэ гэhээр эршэмтэйгээр хүдэлжэ, богонихон наhанайнгаа хугасаа соо арбан нэгэн ном буряад хэлээр хэблүүлээ. Михаил Светлов, Евгений Евтушенко, Станислав Куняев болон бусад элитэ совет ирагуу найрагшадай оршуулгаар олон тоото шүлэгынь, ород, латыш, украйн, белорус, хальмаг, татаар, яхад, эстон, таджик зэргэ хэлээр зэдэлээ hэн… Үндэhэн буряад ирагуу найрагынь, илангаяа тэрэнэй уянгын hалбаринь реалис харгыда шиидэн орохо хэрэгтэ шэн зориг гаргаhан үндэр амжалта туйлаhан бэлигтэ ирагуу найрагшадай нэгэн болохо Үлзытын Дондогой уран бүтээл олоной дурые татаһаар байна. «Ая гангын орон» гэhэн ном соонь тэрэнэй арба гаран жэлэй туршада бэшэhэн шүлэг, найраглалайнь дээжэ ороһон байна. Эдэ шэлэмэл зохёол соонь – «Аврорын» дуунай сууряан, hүр жабхаланта социалис ажабайдалай магтаал, инаг дуранай түрүүшын зөөлэхэн амисхаал, арса жодоо, ая гангын хоншуу… Наhатайшье, залуушье уншагшадта илгадгүй hонирхолтой, hайшаалтай, үнгэрhэн сагай үйлэ байдал hануулмаар, мүнөөдэрэй hанаа сэдьхэл тэжээмээр шүлэгүүд байна. Үлзытын Дондогой ирагуу найраг соо нэн түрүүн тэрэнэй уянгын шэглэлые тэмдэглэмээр. Уран шүлэгынь хүнэй сэдьхэл бодол харуулhан, хүнэй һанаа сэдьхэлээ зобохо, хүлгэхэ, доһолхо мэтые ирагуу тодоор дүрсэлһэн гайхалтай олон янзын хээ угалза, үнгэ будаг, баялиг хэлбэри маягтай, уран тодо удхатай байха юм. Ирагуу найрагша зүрхэнэйнгөө лугшалта, һанал бодолойнгоо хамаг бүхы нюусые нээхэ маша гүнзэгы уран шадабаритай. Һэдэбэй талаараа Үлзытын Дондогой ирагуу найраг хэмжээлшэгүй үргэн. Тэдэнэй дунда Эхэ орон, тоонто нютаг, байгаали дэлхэй, үетэн нүхэд, инаг дуран, шэнэ байдал, холошье һаа, дүтын шэнгеэр һанагдаха орон нютаг зэргые магтажа бэшэhэн шүлэгүүд нилээд олон байна. Үлзытын Дондогой зохёохы ажалай гол һэдэб хадаа хүн, тэрэнэй сэдьхэл, гуниг, баяр, инаг дуран болоно. «Хүн боложо түрөөл хадаа, хүнэй түлөө амидара». Инаг дуранай харгы орёо. Наратай сэлмэг үдэршье, бороотой харанхы hүнишье гэжэ байха. Бэлигтэй ирагуу найрагшын шүлэг соо баярай энеэдэншье, удхарай нулимсашье, юрэдөө инаг дуранай арба hаа арба, хори hаа хорин жолоонь хуу бүгэдэ холбоотой. 

Хайра дуранай тухай хэлэхэдээ, хооhон хубхай үгөөр бэшэ, хэнэйшье зүрхэндэ тунама тодо дүрэнүүдээр зураглан гаргадаг онсо мэргэжэлтэй. Буряадайнгаа үндэhэн хэлые бургааhандал уян, буладтал хатуу болгожо, хуур лимбын хурса, зөөлэн аялгаар арадайнгаа энэрхы сэдьхэлдэ гэгээн зула бадаруулhан эдир гургалдаймнай энэл даа! Агын элдин талаhаа Ангарай эрье туласа энэ гургалдайнгаа нэрые мэдэхэгүй уншагша байха гү? Үлзытын Дондог уран һайханаар шүлэг уншахадаа тон гарамгай һайн һэн. Тэрэнэй өөрынгөө бэшэhэн шүлэгөө уянгата хонгёо хоолойгоор уншажа байхые олон уншагшад сэдьхэлээ хүдэлгэн шагнаhан байха. Гэбэшье Дондог дуу дуулахадаа бүришье үлүү һайн hэн . Үлзытын Дондог арадай аман зохёол, юрын зоной баялиг үгэ хэлэ, хуушан монголоор бэшэгдэhэн намтар түүхэ hайн мэдэдэг тула, түрэл ирагуу найрагтаа шэнэ онол арга, уран үгын шэнэ аялга уянга оруулжа шадаһан юм. Жэшээлэн хэлэхэдэ, богонихон шэбшэлгэ мүрнүүд соогоо буряад сэсэн үгын маша гүн удхые, сэдьхэлэй дүрсэлхы уран шадабариие оруулжа шадаhан байна гэжэ тэмдэглэбэл зохино. Үлзытын Дондогой уран бүтээлэй үшөө нэгэ шанга талань байгаалиин байдалые уянгалан харуулһанда оршоно. Тэрэнэй зохёол дотор түрэл дайдынгаа арюун hайхан шарайе магтаhан олон тоото шүлэг уншажа, арюун агаараарнь амилжа байhандал болодогбди. Гушан зургаан наhандаа бурхан болоһон Үлзытын Дондогой намтар газаа талын баримтаар элбэг бэшэ. 1956 ондо түрэл Шэбэртэ нютагтаа арбадахи анги дүүргээд, Москва хотын М. Горькиин нэрэмжэтэ Уран зохёолой дээдэ һургуулида орожо, амжалтатайгаар түгэсхөө hэн. Эдэ жэлнүүдтэ тэрэ «Арбан табан дуун» гэhэн үлхөө шүлэг найраглалаа дууhажа, Евгений Евтушенкын оршуулгаар ород хэлээр «Дружба народов» гэһэн һэдхүүлдэ хэблэн гаргаһаниинь, арад зоной сэдьхэлдэ бүхөөр хадуугдан ороhон юм. 1972 оной 11-дүгээр һарын 8-да наһа бараа.

Bookmark and Share
ХОЛБООТОЙ МЭДЭЭ
Д.Ган-Очир: Эрчүүдэд байдаг дурлалын бүх өвчин надад бий
  Яруу найрагч Д.Ган-Очир хэмээх энэ буриад цустай залууг Монголын яруу найргийн нэгэн үеийн төлөөлөл болон орж ирсэн тэр цагаас нь эхэлж таних юм. Тэрбээр аливаа юманд мэдрэмжтэй хийгээд ур ухааныг тааруулахдаа сүрхий. Орчин цагийн дууны яр...
2014-09-12 03:56:06 Дэлгэрэнгүй »»
Буриад эхнэрийн толгойн гоёл зарна
Буриад эхнэрийн толгойн гоёл (одоогийн Дорнод аймаг Дашбалбар сумын иргэн 1910 онд төрсөн Пушаал овогтой Пагам-д өвлөгдөж ирсэн) зарна. Утас: 88767082, 99781604  ...
2014-07-18 04:33:22 Дэлгэрэнгүй »»
БУРИАД ТУУЛЬС ДАХЬ ЗАН ҮЙЛИЙН УЛАМЖЛАЛ
Буриад зон эрт урьд цагаас эхлэн үлгэр туульсыг зохион хайлж, үеэс үед уламжлан иржээ. Буриад ардын туульс цаглашгүй арвин бөгөөд судалгааны хэрэглэгдэхүүн болон судлагдсаар эдүгээ зуу гаруй жил болжээ. Гэсэн хэдий боловч судалж амжаагүй зүйл а...
2014-03-13 02:28:09 Дэлгэрэнгүй »»
Жигжит Баясхаланов Буряад ороноо суурхуулна.
Үнгэрэгшэ жэлэй эсэстэ Москва хотодо буу зэмсэг бүтээдэг уран дархашадай “Арсенал” гэжэ  мүрысөөндэ буряад дархашанай бүтээл үндэр сэгнэлтэ абажа, түрүү һуури эзэлбэ. “Гал-уһан” гэжэ нэрэтэй үзэсхэлэнтэ гоё хутагые гүрэнэй алдар солото...
2014-01-10 05:38:46 Дэлгэрэнгүй »»
"Буряад арадай түүхэ домог ба нангин шүтөөнэй газарнууд"
"Нэн эртэ сагта монгол угсаатан Манжа ба Хитадай можоһоо, ехэ Монголой газарһааэхилээд Ойхон, Бархан, Байгал далай хүрэтэр нүүдэлтэй байһан юм", - гэжэ баргажан буряадуудай түүхэ домог соо профессор Ж.Сажинов бэшэһэн байдаг.  Н...
2013-12-10 07:55:55 Дэлгэрэнгүй »»
Сэтгэгдэл бичих
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл үлдээхдээ ёс бус хэллэг үл ашиглан сайтын хэрэглэгчидийг хүндэтгэн
соёлтой оролцоно уу!


Зочдын сэтгэгдэлд toonto.mn сайт ямар нэгэн хариуцлага хүлээхгүй болохыг анхаарна уу.
Сэтгэгдэл Нийт (0)
Сэтгэгдэл бичигдээгүй байна.
   
Facebook
<
Хайх
Дуулагтий - Инаг дураяа гамнаарай
ВИДЕО
Оллоо ТВ - Нот-гү...
Бадамгарав - Алт...
Дуучин Д.Нямдава...
Нютаг уhанай дуу...
Буриад дуу. Нүгэ...
С.Жавхлан Хамаг ...
САНАЛ АСУУЛГА
Та сайтын аль сэдэвт нь илүү орох дуртай вэ?
Дуу хүгжэм, радио
Бүгд
Зурагай сомог
Видео
Мэдээ мэдээсэл
Номой hан, угай бэшэг
Хэлэлсүүлгэ